Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie związane z dochodzeniem naprawienia szkód górniczych, a także roszczeń zapobiegawczych jest ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.2024.1290 t.j. z dnia 2024.08.26). Jednakże regulacja ta nie jest kompleksowa bowiem w wielu kwestiach znajdują zastosowanie przepisy także innych aktów prawnych, w szczególności Kodeksu Cywilnego ale także m.in. ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych czy też ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Proces dochodzenia naprawienia szkód rozpoczyna się od etapu obowiązkowego postępowania ugodowego prowadzonego z właściwym przedsiębiorca górniczym, ewentualnie w pewnych nielicznych i wyjątkowych wypadkach w właściwym przedstawicielem Skarbu Państwa. W przypadku braku zgody na zawarcie ugody, lub też braku reakcji na wszczęcie tego postępowania sprawa jest kierowana na drogę postępowania sądowego, w toku którego po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym dowodów z opinii właściwych biegłych sąd rozstrzyga sprawę w drodze wyroku.
Procesy sądowe co prawda są długotrwałe, lecz przy odpowiednim ich poprowadzeniu z pomocą doświadczonego pełnomocnika pozwalają na uzyskanie satysfakcjonującego wyniku pozwalającego na naprawienie szkody w pełnej wysokości, a nie tylko w jej części (i to często niewielkiej) jak ma to miejsce najczęściej w ramach proponowanych przez przedsiębiorców górniczych ugód.